Damaszek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Damaszek
دمشق
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Syria
Muhafaza Miasto Damaszek
Burmistrz Biszr as-Sabban
Powierzchnia 105 km²
Wysokość 600-695 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności
• gęstość

1 711 000
16 295 os./km²
Nr kierunkowy +963 11
Położenie na mapie Syrii
Mapa lokalizacyjna Syrii
Damaszek
Damaszek
Ziemia33°30′N 36°17′E/33,500000 36,283333
Strona internetowa
Starożytne miasto Damaszek[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
ilustracja
Państwo  Syria
Typ kulturowy
Spełniane kryterium I, II, III, IV, VI
Numer ref. 20
Region[b] Kraje arabskie
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1979
na 3. sesji
Dokonane zmiany 2011
Obiekt zagrożony od 2013
Nocna panorama Damaszku
Fortyfikacje Damaszku
Meczet Umajjadów w Damaszku
Meczet Umajjadów w Damaszku

Damaszek (arab. دمشق [diˈmaʃq], transk. naukowa Dimašq, transk. polska Dimaszk; dialekt damasceński: š-Šām) – stolica oraz drugie co do wielkości (po Aleppo) miasto Syrii – 1,71 mln mieszkańców (XII 2009), cały zespół miejski – 4,36 mln mieszkańców (2007). Leży w południowo-zachodniej części kraju, w oazie nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Jest to największy ośrodek przemysłowy i naukowy w Syrii, a od 1268 siedziba prawosławnego Patriarchatu Antiochii, znaczący ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostką administracyjną Syrii.

Damaszek jest jednym z najstarszych ciągle zamieszkanych miast na świecie (pierwotnie zasiedlonym w III tysiącleciu p.n.e.), jak również kulturalnym i religijnym centrum orientu. W Syrii nazywany jest Damaszek często الشام aš-Šām, w pozostałych państwach arabskich nazwa ta kojarzona jest bezpośrednio z Syrią. Historycznie zaś odnosi się do większego regionu, mianowicie całego Lewantu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Damaszek to jedno z najstarszych miast rejonu Morza Śródziemnego znane już od XV wieku p.n.e. z inskrypcji egipskich (uważa się je za najstarsze nieprzerwanie zamieszkane miasto na świecie – pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z III tysiąclecia p.n.e.).

Na przełomie II i I tysiąclecia p.n.e. stolica niezależnego państwa aramejskiego. W 732 p.n.e. Damaszek został zdobyty przez Asyryjczyków, potem krótko należał do Babilonii, a następnie dostał się we władanie perskie (był stolicą satrapii). Jak całe imperium perskie znalazł się w państwie Aleksandra Wielkiego, a w okresie hellenistycznym na zmianę należał do państwa egipskich Ptolemeuszy lub państwa Seleukidów. W 64 p.n.e. wszedł do rzymskiej prowincji Syrii. Po podziale imperium w 395 stał się częścią Bizancjum. W 635 Damaszek zajęli Arabowie. Do 750 był stolicą kalifatu umajjadzkiego, a po przeniesieniu stolicy pozostał jednym z najważniejszych miast świata arabskiego.

W X wieku podbity na krótko przez egipską dynastię Fatymidów, zdobyty następnie przez Turków seldżuckich w 1076. W czasie wypraw krzyżowych wielokrotnie oblegany pozostał niezdobyty i przekształcił się w centrum oporu przeciw najeźdźcom i został stolicą Saladyna i dynastii Ajjubidów. W XIII wieku ponownie pod wpływami władców Egiptu, tym razem dynastii mameluckiej. W 1401 miasto zdobyli i prawie całkowicie zburzyli mongołowie pod przywództwem Tamerlana.

W XVI wieku zdobyty przez Turków osmańskich pozostawał w ich rękach do I wojny światowej podczas której został zajęty przez arabskich sojuszników Wielkiej Brytanii. Po wojnie stał się stolicą Syrii (pozostającej wówczas pod francuską administracją) i status ten zachował do dziś.

W swojej historii Damaszek zasłynął z produkcji:

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Administracyjnie Damaszek stanowi miasto wydzielone, jedną z 14 muhafaz Syrii, która obejmuje również przyległe miasto Al-Jarmuk, występującą pod arabską nazwą مدينة دمشق (Madinat Dimaszk) lub محافظة مدينة دمشق (Muhafazat Madinat Dimaszk)[1]. 23 czerwca 2003 polska Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej wprowadziła dla tej jednostki egzonim Damaszek-Miasto[2], a 23 lutego 2011 zmieniła go na Miasto Damaszek[3].

Miasto stanowi też ośrodek administracyjny muhafazy Damaszek.

Transport[edytuj | edytuj kod]

35 km na południowy wschód od Damaszku znajduje się Port lotniczy Damaszek, mające regularne połączenia lotnicze z Europą, z innymi krajami Bliskiego Wschodu, Bejrutem i Trypolisem w Libanie oraz Rijadem w Arabii Saudyjskiej. Linia kolejowa prowadzi ze Stambułu w Turcji do Aleppo i z Damaszku do Ammanu w Jordanii. Zbiorcze taksówki zwane “serwisem” oferują połączenia z Damaszku do większości sąsiednich krajów.

Główna linia kolejowa łączy Damaszek, Aleppo, Dajr az-Zaur, Al-Hasaką i z Al-Kamiszli z drugą linia, biegnącą wzdłuż wybrzeża.

Ważniejsze zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Wielki Meczet Umajjadów z 705 – najstarsza budowla w mieście, najważniejsza świątynia w Syrii i czwarta co do ważności w świecie muzułmańskim; została przebudowana z bazyliki Św. Jana Chrzciciela. Do tej pory przechowywane są tam relikwie św. Jana Chrzciciela (czczonego przez muzułmanów jako jednego z proroków). Wyróżnia się trzynawowym korpusem głównym, na którym zachowały się resztki mozaiki z VIII w. Posiada rozległy dziedziniec otoczony arkadami i trzy minarety.
  • Cytadela z XIV wieku.
  • Mauzoleum Saladyna z 1193.
  • Bazar – Suk al-Hamidijja.
  • Medresa an-Nuri (XII wiek) na której terenie znajduje się grobowiec Nur ad-Dina, poprzednika Saladyna.
  • Dawna medresa al-Adilijja (druga połowa XII wieku) z grobem sułtana Al-Adila, obecnie mieści oddział Biblioteki Narodowej.
  • Dawna medresa az-Zahirijja (XIII wiek) mieszcząca mauzoleum sułtana Bajbarsa. Charakterystyczny jest portal wejściowy wykonany z czarnego i żółtego kamienia.
  • Pozostałości świątyni Jowisza z III w. p.n.e.
  • Pałac Azima zbudowany w latach 1749–1752 przez namiestnika Damaszku, Asad Paszę al-Azima, obecnie mieści Muzeum Syryjskiej Sztuki i Tradycji.
  • Maristan Nur ad-Dina z XII wieku.
  • Muzeum Narodowe w Damaszku.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Magdalena Dobrzańska-Bzowska, Krzysztof Bzowski: Praktyczny przewodnik – Bliski Wschód. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2008, s. 276–298. ISBN 978-83-7513-146-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]