Głodek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Głodek
Ilustracja
Morfologia (Draba alpina i D. alpina)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj głodek
Nazwa systematyczna
Draba L.
Sp. Pl. 642. 1753
Typ nomenklatoryczny
Draba incana L.[2]

Głodek (Draba L.) – rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych. Jest najbardziej zróżnicowanym gatunkowo rodzajem w obrębie rodziny i najbardziej kłopotliwym taksonomicznie. W sumie opisano w jego obrębie niemal tysiąc gatunków i cztery razy tyle taksonów wewnątrzgatunkowych[3], z czego status gatunków uznanych ma ok. 350[3]–380[4]. Rośliny te występują głównie w arktycznych, subarktycznych i górskich rejonach półkuli północnej (Azja, Europa, Ameryka Północna), oraz w górach Ameryki Południowej (70 gatunków w Andach od Kolumbii po Patagonię[3])[4][5]. W Polsce rośnie 5 gatunków rodzimych (głodek karyntyjski D. siliquosa[6], kutnerowaty D. tomentosa, mroźny D. dubia, mrzygłód D. aizoides, żółty D. nemorosa) oraz głodek murowy D. muralis zarejestrowany jako efemerofit[7]. Liczne gatunki głodków są uprawiane, zwłaszcza w ogrodach skalnych[8].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne (jednoroczne i byliny), rzadko półkrzewy, z pędem prosto wzniesionym, płożącym lub podnoszącym się, pojedynczym lub rozgałęzionym. Pęd bywa nagi lub pokryty włoskami pojedynczymi, rozwidlonymi, gwiaździście lub drzewkowato rozgałęzionymi, czasem z kilkoma rodzajami włosków u jednego gatunku[3][4].
Liście
Zwykle dwojakie – odziomkowe i łodygowe, nierzadko łodygowych liści brak. Odziomkowe często skupione w rozetę liściową, ogonkowe lub siedzące, całobrzegie, ząbkowane lub pierzasto wcinane. Liście łodygowe siedzące lub ogonkowe, całobrzegie lub ząbkowane[3][4].
Kwiaty
Zebrane w grona, luźne lub gęste, wydłużające się lub nie podczas owocowania. Szypułki kwiatowe cienkie, prosto wzniesione, podnoszące się lub odstające. Działki kielicha jajowate do owalnych, nie rozszerzone woreczkowato u nasady. Płatki korony żółte, białe, różowe, fioletowe, pomarańczowe, rzadko czerwone. Pręcików sześć, czterosilnych, z 1, 2 lub 4 miodnikami u nasady. Zalążnia górna z 4 lub licznymi zalążkami, znamię główkowate, czasem słabo dwudzilne[3][4].
Owoce
Jajowate, eliptyczne do kulistawych łuszczynki, rzadko lancetowate lub równowąskie łuszczyny[3][4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy

Abdra Greene, Coelonema Maxim., Dolichostylis Turcz., Drabella Nábelek, Drabopsis K. Koch, Erophila DC., Graellsia Boiss., Leptonema Hook., Nesodraba Greene, Odontocyclus Turcz., Pseudobraya Korsh., Schivereckia Andrz. ex DC., Stenonema Hook., Thylacodraba (Nábelek) O. E. Schulz, Tomostima (Raf.) O. E. Schulz

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG IV z 2016)

Należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta )[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Capparanae Reveal, rząd kaparowce (Capparales Hutch.), podrząd Capparineae Engl., rodzina kapustowate (Brassicaceae Burnett), rodzaj głodek (Draba L.)[9].

Wykaz gatunków[10][11]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne, głównie w ogródkach skalnych. Są odporne na mróz, przy czym gatunki silnie owłosione wymagają zimą ochrony przed nadmiarem wilgoci. Rosną w miejscach nasłonecznionych lub półcienistych, na glebie przepuszczalnej, obojętnej lub zasadowej. Rozmnażane są przez wysiew nasion, ewentualnie podział i sadzonki pozyskiwane pod koniec lata[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-13].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-30].
  3. a b c d e f g Draba Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-14].
  4. a b c d e f Draba Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-06-14].
  5. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. a b Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin tom I, A-J. Poznań: Zysk i S-ka, 2011, s. 318. ISBN 978-83-7506-845-0.
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Draba (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
  10. Draba. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2018-06-14].
  11. Nazwy zwyczajowe w języku polskim według Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008, s. 34. ISBN 978-83-925110-5-2.