Pyknidium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwa pyknidia rdzy zbożowej (u góry) i ecjum (na dole) na liściu berberysu
Fotografia mikroskopowa spermogonium rdzy zbożowej

Pyknidium, l. mn. pyknidia (łac. picnidium, picnidia) – występujące u grzybów bardzo drobne organella z otworkiem na szczycie. Mają kulisty lub wydłużony kształt i powstają w nich w wyniku rozmnażania bezpłciowego zarodniki zwane pykniosporami[1]. Pyknidia czasami nazywane są również pykniami[2]. Na powierzchni plechy widoczne są jako zazwyczaj ciemne kropeczki lub brodaweczki z otworkiem na szczycie[3].

Pyknidia występują m.in. u grzybów pasożytniczych. Wyrastają na powierzchni zaatakowanej przez grzyba rośliny lub wewnątrz jego tkanek. Czasami zebrane są w złożone twory zwane podkładkami. U niektórych gatunków wewnątrz pyknidiów oprócz zarodników znajduje się także substancja o własnościach higroskopijnych. Przy odpowiedniej wilgotności powietrza substancja pęcznieje i przez otworek w postaci wstęg wynosi konidia na zewnątrz, umożliwiając ich rozsiewanie[1]. Pyknidia występują również u niektórych porostów[3].

U rdzy zbożowej (Puccinia graminis) butelkowatego kształtu pyknidia mają żółtopomarańczową barwę i wyrastają na górnej powierzchni liści berberysu. Są zagłębione w tkankach liścia. Wewnętrzną warstwę tych pyknidiów tworzą strzępki, z których rozwijają się zarodniki, warstwę zewnętrzna strzępki płonne zwane receptorami. Receptory wystają na zewnątrz liścia. Pyknidia wydzielają słodki płyn, a powstające w nich pykniospory roznoszone są przez muchy siadające na jaskrawych pyknidiach[2].

Specyficznego rodzaju pyknidia wytwarzane są przez niektóre gatunki grzybów, np. z rzędu rdzowców (Pucciniales). Są to tzw. spermogonia. Powstające w nich spermacjahaploidalne, dwóch rodzajów (+ i –)[4].

Pyknidium to jeden z rodzajów konidiomów. Pozostałe to: koremium, pionnot, acerwulus, kupula, pyknotyrium, sporodochium[5].

Przypisy

  1. a b Karol Mańka: Fitopatologia leśna. Wyd. VI. Warszawa: PWRiL, 2005. ISBN 8309017936.
  2. a b Edmund Malinowski: Anatomia roślin. Warszawa: PWN, 1966.
  3. a b Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
  4. Janusz Błaszkowki: Przewodnik do ćwiczeń z fitopatologii. Wyd AR w Szczecinie, 1999. ISBN 83-87327-23-9.
  5. red.: Selim Kryczyński i Zbigniew Weber: Fitopatologia. Tom 1. Podstawy fitopatologii. Poznań: PWRiL, 2010, s. 258. ISBN 978-83-09-01-063-0.