Turzyca patagońska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Turzyca patagońska
Carex paupercula.jpg
C. magellanica subsp. irrigua
Systematyka Reveala
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo naczyniowe
Nadgromada nasienne
Gromada okrytonasienne
Klasa jednoliścienne
Rząd ciborowce
Rodzina ciborowate
Rodzaj turzyca
Gatunek turzyca patagońska
Nazwa systematyczna
Carex magellanica Lam.
Encycl. 3:385. 1792
Synonimy
Carex paupercula Michx. (= C. magellanica subsp. irrigua)
Status ochronny
Kategoria zagrożenia w Polsce (CzK)
EX EW CR EN VU LR

Kategoria: zagrożony

Turzyca patagońska (Carex magellanica) – gatunek byliny z rodziny ciborowatych. Podgatunek irrigua występuje na obszarach wokółbiegunowych na półkuli północnej, podczas gdy podgatunek typowy magellanica rośnie w południowej części Ameryki Południowej. W południowej części zasięgu występuje w górach na torfowiskach i młakach. W Polsce w sumie kilkadziesiąt okazów rośnie w dwóch miejscach w Karkonoszach: koło Wielkiego Stawu i pod Szrenicą.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój 
Roślina trwała, wysokości 20-30 cm z płożącymi rozłogami.
Łodyga 
Łodyga cienka, w górze szorstka.
Liście 
Liście jasnozielone, wiotkie, do 3 (4) mm szerokości, słabo szorstkie.
Kwiaty 
Wyrastają w kątach lancetowatych, czerowonobrunatnych przysadek z zielonym grzbietem, zebrane w kłosy. Kłos męski szczytowy, pojedynczy, prosto wzniesiony. Poniżej niego znajdują się 2-3 podłużnie jajowate kłosy żeńskie. Kwiaty męskie z 3 pręcikami, kwiaty żeńskie ze słupkiem zakończonym trzema znamionami. Kwitnie od połowy lipca do końca sierpnia.
Owoce 
Orzeszek otoczony pęcherzykiem. Pęcherzyk jasnozielony, jajowaty, do 3 mm długości, zakończony bardzo krótkim dzióbkiem.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje na torfowiskach przejściowych, na młakach i źródliskach. Rozmnaża się głównie wegetatywnie za pomocą rozłogów.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniane są dwa podgatunki:

  • Carex magellanica ssp. irrigua (Wahlenb.) Hiitonen (syn. Carex paupercula Michx. – występuje na półkuli północnej (m.in. w Polsce).
  • Carex magellanica ssp. magellanica – znany z południowych krańców Ameryki Południowej.

Tworzy mieszańce z turzycą bagienną (Carex limosa).

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gatunek w Polsce zagrożony z powodu bardzo nielicznego występowania. Bezpośrednimi zagrożeniami jest wpływ sąsiedztwa szlaku turystycznego (związane z tym zmiany warunków hydrologicznych) oraz konkurencja bardziej ekspansywnych gatunków, głównie traw. Gatunek umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (2011) w kategorii CR (krytycznie zagrożony); w wydaniu z roku 2014 posiada kategorię EN (zagrożony)[1]. Umieszczony także w czerwonej księdze Niemiec. Objęty prawną ochroną gatunkową od 2004 r. Umieszczony na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski w kategorii V (narażony)[2]. W wydaniu z 2016 roku otrzymał kategorię EN (zagrożony)[3].

Przypisy

  1. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  2. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ​ISBN 83-89648-38-5​.
  3. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2006. ISBN 83-7073-444-8.
  2. Jerzy Fabiszewski: Carex magellanica W: Polska Czerwona Księga Roślin. Kraków: PAN, 2001. ISBN 83-85444-85-8.