Wyspy Marshalla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aolepān Aorōkin M̧ajeļ
Republic of the Marshall Islands

Republika Wysp Marshalla
Flaga Wysp Marshalla
Godło Wysp Marshalla
Flaga Wysp Marshalla Godło Wysp Marshalla
Dewiza: (język marszalski) "Jepilpilin ke Ejukaan"
(Osiągnąć sukces poprzez wspólny wysiłek)
Hymn:
Forever Marshall Islands
Położenie Wysp Marshalla
Język urzędowy marszalski, angielski
Stolica Majuro
Ustrój polityczny Demokracja parlamentarna
Głowa państwa prezydent Hilda Heine
Szef rządu prezydent Hilda Heine
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
189. na świecie
181 km²
0%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
201. na świecie
55 000[1]
304 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

0,199 mld[1] USD
3625[1] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

0,189 mld[1] dolarów międzynar.
3439[1] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna dolar amerykański (USD)
Niepodległość od Stanów Zjednoczonych
21 października 1986
Religia dominująca protestantyzm
Strefa czasowa UTC +12
Kod ISO 3166 MH
Domena internetowa .mh
Kod samochodowy MH
Kod samolotowy V7
Kod telefoniczny +692
Mapa Wysp Marshalla
Eksplozja Castle Bravo na atolu Bikini 1 marca 1954 roku

Wyspy Marshalla[2] (Republika Wysp Marshalla, mah. Aolepān Aorōkin M̧ajeļ, ang. Republic of the Marshall Islands) – państwo wyspiarskie na Oceanie Spokojnym, położone na północ od Nauru i Kiribati, na wschód od Mikronezji oraz na południe od amerykańskiej wyspy Wake.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Wysp Marshalla jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu. Jest on wybierany spośród członków marszalskiego parlamentu Nitijela przez członków tegoż parlamentu. Po wyborze na stanowisko wyznacza swój gabinet.

Wybory do parlamentu, w którym zasiada 33 parlamentarzystów, odbywają się co cztery lata.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chociaż wyspy Mikronezji zasiedlone były już w 2 tysiącleciu p.n.e., to mało wiadomo o ich wczesnej historii. Pierwszym Europejczykiem, który przybył na Wyspy Marshalla, był hiszpański odkrywca Álvaro de Saavedra Cerón w roku 1529. Później wyspy uległy zapomnieniu na kilka kolejnych wieków. W 1788 roku wylądował tu angielski kapitan John Marshall, od którego nazwiska wzięły nazwę wyspy.

W 1885 roku otwarto niemiecką placówkę handlową na wyspach. Tym samym stały się one częścią protektoratu Nowej Gwinei Niemieckiej. Japonia zajęła je podczas I wojny światowej i administrowała nimi jako terytorium mandatowym Ligi Narodów.

Podczas II wojny światowej wyspy, w ramach Operacji Flintlock (Walki o Wyspy Marshalla) zostały zajęte w 1944 roku przez Stany Zjednoczone i włączone do Powierniczych Wysp Pacyfiku. Stany Zjednoczone zaraz po wojnie rozpoczęły na atolach Bikini i Enewetak próby z bronią jądrową, które trwały aż do lat 60. XX wieku. Wielu mieszkańców Wysp Marshalla cierpi dzisiaj z powodu choroby popromiennej. Problem rekompensat za szkody wywołane przez Amerykanów jest nadal przedmiotem rozmów dwustronnych.

W 1979 roku Republika Wysp Marshalla podpisała z rządem amerykańskim układ o wolnym stowarzyszeniu, który wszedł w życie w 1986 roku. Od tej pory Wyspy Marshalla są niezależnym państwem stowarzyszonym z USA. Od 1991 roku są członkiem ONZ, a w 2008 roku po raz pierwszy uczestniczyły w igrzyskach olimpijskich.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Wysp Marshalla.

Republika Wysp Marshalla to 1225 wysepek rozrzuconych na zachodnim Pacyfiku (w Mikronezji), na terenie o powierzchni ponad miliona kilometrów kwadratowych. W skład państwa wchodzi 29 atoli oraz 5 izolowanych wysp, a łączna powierzchnia lądu wynosi 181 km². Najważniejsze atole i wyspy tworzą dwie główne grupy: Ratak Chain i Ralik Chain[2], które znaczą odpowiednio „wschód słońca” i „zachód słońca”[3].

Klimat wysp jest gorący i wilgotny z porą deszczową między majem a listopadem. Wyspy nawiedzają niekiedy tajfuny.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Pomoc rządowa Stanów Zjednoczonych stanowi podstawę gospodarki tej wyspiarskiej republiki. Produkcja rolnicza skupia się w małych gospodarstwach. Główne uprawy to palma kokosowa, pomidory, melony oraz drzewo chlebowe. Przemysł jest słabo rozwinięty i reprezentuje go rękodzielnictwo, przetwórstwo ryb oraz kopry. Turystyka, w której zatrudnione jest obecnie 10% siły roboczej, stanowić może ważny dział gospodarki w przyszłości. Wyspy nie posiadają znaczących zasobów naturalnych (niewielka ilość fosforytów), stąd import znacznie przewyższa eksport.

Jako że Wyspy Marshalla pozostają w wolnym stowarzyszeniu z USA, rząd tego kraju udziela im corocznej pomocy w wysokości około 65 mln dolarów. W 1999 roku toczyły się negocjacje nad zwiększeniem tej pomocy, bowiem w poprzedzających latach 1996–98 nastąpił znaczący spadek PKB kraju, który był m.in. następstwem kryzysu azjatyckiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność złożona jest głównie z Marszalezów (96,6%). Mieszkańcy Wysp Marshalla są pochodzenia mikronezyjskiego, którzy przybyli w te rejony Oceanii kilka tysięcy lat temu z Azji oraz z napływowej ludności pochodzenia japońskiego.

Język angielski jest w powszechnym użyciu i ma status języka urzędowego, ale mieszkańcy, rząd i parlament używają na co dzień języka marszalskiego.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[4][5]:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy Wysp Marshalla znani byli w przeszłości ze swego kunsztu w budowaniu łodzi. Na wysokim poziomie stała także sztuka nawigacji, która jednak obecnie ulega zapomnieniu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-06-25].
  2. a b Nazewnictwo Geograficzne Świata. Zeszyt 1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych, 2004, s. 143. ISBN 83-239-7552-3. (pol.)
  3. Anono Lieom Loeak, Veronica C. Kiluwe, Linda Crowl: Life in the Republic of the Marshall Islands. University of South Pacific Centre Majuro and Institute of Pacific Studies Univeristy of the South Pacific, s. 241. ISBN 978-982-02-0364-8. [dostęp 2016-07-30].
  4. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].
  5. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-01].
  6. U.S. Department of State Annual Report on International Religious Freedom for 2006 - Marshall Islands. United States Department of State. [dostęp 2014-08-10].